Współczesna dramaturgia w poszukiwaniu mitu: Lipiec Iwana Wyrypajewa oraz Zbombardowani Sarah Kane - Kurant, Elena (Przegląd Rusycystyczny, 2013)
Elena Kurnat Uniwersytet Jagielloński, Kraków, Poland prz.rus@op.pl WSPÓŁCZESNA DRAMATURGIA W POSZUKIWANIU MITU: LIPIEC IWANA WYRYPAJEWA ORAZ ZBOMBARDOWANI SARAH KANE Streszczenie W artykule podjęto próbę przeanalizowania strategii pisarskiej dwóch czołowych przedstawicieli współczesnego procesu literackiego: rosyjskiego dramaturga, aktora, reżysera filmowego i teatralnego, Iwana Wyrypajewa (monodram Lipiec) oraz Sarah Kane, angielskiej dramatopisarki, przedstawicielki nurtu teatralnego New Brutalism, czyli tzw. In-yer-face-theatre (dramat Zbombardowani). oba dramaty zbliża problem duchowego kryzysu tożsamości, zrealizowany w świetle antropologicznej koncepcji ciała jako źródła wiedzy na temat społeczeństwa. Łącząca oba teksty estetyka szoku oraz wszechobecna przemoc niosą w sobie zarówno filozoficzny, jak i rytualny potencjał. Narzędziami rytuału pozwalającymi doświadczyć go w sposób bezpośredni stają się słowo i rytm. Kulminacyjny element utworów wyznaczają akty kanibalizmu, które odwołując się do figur mitologicznych, stanowią kolejne stopnie inicjacji bohaterów realizujące metaforę katharsis. W tym ujęciu kanibalizm staje się częścią rytuału ofiarnego, którego cykliczność i powtarzalność sprawia, że akcja nabiera wymiaru symboliczno-wertykalnego i liminalnego, co w zestawieniu ze społecznym porządkiem pozwala dostąpić oczyszczenia. THE CONTEMPORARY DRAMA SEARCHING FOR THE MYTH: JULY BY IVAN VYRYPAJEW AND BLASTED BY SARAH KANE Summary The article makes an attempt to analyze the writing strategy of two leading representatives of the contemporary literary process: dramatist, actor, film and theatre director Ivan Vyrypaev (based on his monodrama July ) and Sarah Kane — an English playwright, representative of the New Brutalism, so called In-yer-face-theatre (based on her drama Blasted). These two texts join in the consideration of the philosophical problem of the spiritual crisis of identity presented in the light of anthropological concept of the body as a source of knowledge of the society. The aesthetics of shock, the intensity of violence, present in both texts, carry both philosophical and ritual potential, whereas word and rhythm become instruments through which the ritual can be directly experienced. Pivotal moments in both pieces are acts of can-nibalistic violence, which through reference to the mythological figures define consecutive grades of initiation of the main characters, thus realizing the metaphor of cleansing. In this presentation cannibalism becomes a part of a sacrificial ritual, whose cyclical and obstinate nature lends to the plot a symbolical, vertical and liminal dimension which in turn, with a view to social order, allow the attainment of catharsis.