Typologiczna stylizacja komedii dell’arte w sztukach Gogola Ożenek i Rewizor - Zielawska, Wiktoria (Przegląd Rusycystyczny, 2011)
TYPOLOGICAL STYLIZATION OF COMMEDIA DELL’ARTE IN MARRIAGE AND THE INSPECTOR GENERAL BY NIKOLAI GOGOL Summary The analysis of Nikolai Gogol’s plays in comparison with сommedia dell’аrte has been carried out in this paper, which provides the way to see comedies in a new aspect. Commedia dell’аrte is not a realistic kind of dramatic art, because it displays life in the game form. Therefore in comparison with comedies it is possible to see the nature of game in Marriage and The Inspector General, where through game the reality of life in deformation is observed. Gogol’s play Marriage typologically is a stylization of сommedia dell’аrte, because each person in the play can be identified with corresponding prototype in the Italian comedy, which Gogol originally transformed in his plays. In comedy The Inspector General it is possible to ascertain similarity of separate characters to specific representatives of XVIth Century Italian northern group of masks — Arlecchino, Brigella, Pantalone. Gogol’s comedies echo the structure, contents and comic devices of Commedia dell’Arte. TYPOLOGICZNA STYLIZACJA KOMEDII DELL’ARTE W SZTUKACH GOGOLA OŻENEK I REWIZOR Streszczenie W artykule przeprowadzona została analiza zestawiająca sztuki Gogola (Ożenek, Rewizor) z zasadami komedii dell’arte, co ukazuje te utwory w odmiennym niż dotąd świetle. Komedia dell’arte jest rodzajem dramatu nierealistycznego, jako że przedstawia życie w postaci gry — analiza sztuk Gogola z tej perspektywy pozwala ujawnić grę jako najistotniejszą zasadę tych utworów. Za pośrednictwem gry ujawnione są tu zdeformowane prawdy o życiu. Ożenek można potraktować jako rodzaj stylizacji na komedię dell’arte, jako że każdą z postaci tej sztuki można zestawić z prototypową maską włoskiej komedii, która u Gogola pojawia się w pewnego rodzaju transformacji. W Rewizorze można dostrzec natomiast cechy wspólne z konkretnymi przedstawicielami północnych masek ludowej komedii XVI wieku — przede wszystkim z postaciami Arlekina, Brigello, Pantalone. Echa komedii dell’arte można dostrzec w strukturze, semantyce oraz sposobie wykorzystania chwytów komicznych w obu sztukach Gogola.