Gostomia and Ścinawa: On the origin of the Bes family
DOI:
https://doi.org/10.31261/SPiP.2020.16.13Keywords:
genealogy, Jan Sybocic, Zbrosław of Śmicz, Alex of Leckinstein, Simon of Ścinawa, Gostomia, Ścinawa, the Bes familyAbstract
The article discusses the question of the origin of the Bes family, which was one of the most important families in the late medieval Duchy of Opole. The author returns to the question that was noticed in the nineteenth century: there is a similarity between the Bes coat of arms (a leaved trunk) and that of some other families. The author researched the history of two settlements, Gostomia and Ścinawa that were owned by two knights at the end of the thirteenth century. On the seals of both of them there is an identical coat of arms, a leaved blysmus. The author notices that Otto, a master of the hunt, was related to these settlements. Otto was a cousin of Jan Sybocic, the owner of Gostomia, and the son-in-law of Zbrosław of Śmicz, the castellan of Opole and the owner of Ścinawa. Both Gostomia and Ścinawa were transferred to church institutions, but the law of proximity probably ultimately made them be transferred to the relatives of the donors. The other known owners of the two settlements to follow Jan and Zbrosław were Alex of Leckinstein and the castellan of Opole Simon of Ścinawa. Simon appeared in the two private documents of the gentry of Strzelin, relatives of Zbrosław, which allows us to associate both of the castellans of Opole with each other. In turn, Alex donated Gostomia to the monastery in Jemielnice and then the settlement probably returned to a relative of the donator, since about 50 years later Gostomia was owned by Alex of Gostomia, on whose seal there was also a leaved blysmus. At the act of donation two representatives of the Bes family were present, which should be interpreted as their sign of consent to the donation. Alex of Leckinstein, Alex of Gostomia, Simon, and the two Beses may be connected on the basis of not only of the coat of arms and possessions as criteria. Other genealogical criteria can be included, such as the names, social status, and territorial proximity.
References
Źródła rękopiśmienne
Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu, sygn. AC167, MM10.
Archiwum Państwowe w Opolu: Akta miasta Nysy, nr 192.
Národní archiv v Praze: Archiv České Koruny, sign. 1670.
Źródła drukowane
Die Inventare der nichtstaatlichen Archive Schlesiens. Kreis Neustadt. Hrsg. E. Graber. Breslau 1928 (Codex diplomaticus Silesiae, Bd. 33).
Lehns- und Besitzurkunden Schlesiens und seiner einzelnen Fürstenthümer im Mittelalter. Hrsg. C. Grünhagen, H. Markgraf. Bd. 2. Leipzig 1883.
Regesten zur Schlesischen Geschichte. 1301—1315. Hrsg. C. Grünhagen, C. Wutke. Breslau 1892 (Codex diplomaticus Silesiae, Bd. 16).
Registrum St. Wenceslai. Urkunden vorzüglich zur Geschichte Oberschlesiens, nach einem Copialbuch Herzog Johanns von Oppeln und Ratibor in Anzügen mitgetheilt. Hrsg. W. Wattenbuch, C. Grünhagen. Breslau 1865 (Codex diplomaticus Silesiae, Bd. 6).
Schlesisches Urkundenbuch. Bd. 1. Bearb. H. Appelt; Bd. 2—6. Bearb. W. Irgang. Graz—Köln 1963—1998.
Semkowicz W.: Nieznany testament Tomasza II biskupa wrocławskiego (1270—1292). „Collectanea Theologica” 1936, T. 17.
Urkunden des Klosters Czarnowanz. Hrsg. von W. Wattenbuch. Breslau 1857 (Codex diplomaticus Silesiae, Bd. 1).
Urkunden des Klöster Rauden, Himmelwitz, der Dominicaner und der Dominicanerinnen in der Stadt Ratibor. Hrsg. W. Wattenbuch. Breslau 1859 (Codex diplomaticus Silesiae,Bd. 2).
Opracowania
Bieniak J.: Rozmaitości kryteriów badawczych w polskiej genealogii średniowiecznej. W: Genealogia. Problemy metodyczne w badaniach nad polskim społeczeństwem średniowiecznym na tle porównawczym. Red. J. Hertel. Toruń 1982.
Bieniak J.: Wielkopolska, Kujawy, ziemie łęczycka i sieradzka wobec problemów zjednoczenia państwowego w latach 1300—1306. Toruń 1969.
Cetwiński M.: Elity księstwa opolskiego za panowania Bolesława I. „Opolski Rocznik Muzealny” 2014, T. 20.
Cetwiński M.: Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Biogramy i rodowody. Cz. 2. Wrocław 1982.
Cetwiński M.: Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Pochodzenie — gospodarka — polityka. Cz. 1. Wrocław 1980.
Cetwiński M.: Żywoty świętych jako źródło do genealogii rycerstwa śląskiego w XIII wieku. W: M. Cetwiński: Śląski tygiel. Studia z dziejów śląskiego średniowiecza. Częstochowa 2001.
Gumowski G.: Pieczęcie śląskie do końca XIV w. W: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400. T. 3. Red. W. Semkowicz. Kraków 1936.
Jurek T.: Obce rycerstwo na Śląsku do połowy XIV wieku. Poznań 1996.
Jurek T.: Slesie strips nobilissima. Jeleńczycy — ród biskupa wrocławskiego Tomasza I. „Roczniki Historyczne” 1992, T. 58.
Karácsonyi J.: A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. Budapest 1900.
Kloch B.: Najstarsze parafie Górnego Śląska. Średniowieczna organizacja parafialna Górnego Śląska w diecezji wrocławskiej. Racibórz 2008.
Korta W.: Rozwój wielkiej własności feudalnej na Śląsku do połowy XIII wieku. Wrocław—Warszawa—Kraków 1964.
Kouřil P., Prix D., Wihoda M.: Hrady českého Slezska. Brno—Opava 2000.
Mrozowski P.: Polskie nagrobki gotyckie. Warszawa 1994.
Pauk M.R.: „Der eine hiez her Lechschît, her Wüeschof der ander hiez“. Kim byli stronnicy Henryka IV Probusa w Małopolsce? „Roczniki Historyczne” 2003, T. 69.
Pfotenhauer P.: Die schlesische Siegel von 1250 bis 1300 (beziehentlich 1327). Breslau 1879.
Piekosiński F.: Heraldyka polska wieków średnich. Kraków 1899.
Piekosiński F.: Pieczęcie polskie wieków średnich doby piastowskiej. Uzupełnienie II. „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” 1934, T. 16.
Pilnáček J.: Rody starého Slezska. Díl. 1—5. Brno 1991.
Rajman J.: Jemielnica. Wieś i klasztor cysterski na Górnym Śląsku. Katowice 1995.
Rajman J.: Trudne początki opactwa cystersów w Jemielnicy (ok. 1286—1307). Rola możnych śląskich i księcia opolskiego w powstaniu i uposażeniu klasztoru. „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” 2014, R. 69, nr 4.
Rutkowska-Płachcińska A.: Strzelin, Ścinawa i Grodków: nieudane możnowładcze założenia targowe w XIII wieku. „Studia z Dziejów Osadnictwa” 1965, T. 3.
Schmilewski U.: Der schlesische Adel bis zum Ende des 13. Jahrhunderts. Herkunft, Zusammensetzung und politisch-gesellschaftliche Rolle. Würzburg 2001.
Sękowski R.: Herbarz szlachty śląskiej. Informator genealogiczno-heraldyczny. T. 1. Katowice 2002.
Sinapius J.: Schlesischer Curiositäten erste Vorstellung, darinnen die ansehnlichen Geschlechter des schlesischen Adels mit Erzehlung des Ursprungs der Wappen Genealogien, der qualificirtesten Cavaliere der Stamm-Häuser und Güter beschrieben... Bd. 1—2. Leipzig 1720—1728.
Sperka J.: Nekropolie możnowładcze w krakowskich klasztorach mendykanckich w średniowieczu. W: Mendykanci w średniowiecznym Krakowie. Red. K. Ożóg, T. Gałuszka, A. Zajchowska. Kraków 2008.
Sperka J.: Otoczenie Władysława Opolczyka w latach 1370—1401. Studium o elicie władzy w relacji z monarchą. Katowice 2006.
Szybkowski S.: Cielepała — herb Mikołaja Cebulki z Czechowa. Przyczynek do historii mało znanego średniowiecznego herbu rycerskiego. „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego. Nowa Seria” 1995, T. 2 (13).
Szybkowski S.: Polskie otoczenie starszego i młodszego Ścibora ze Ściborza i Beckova. Uwagi prozopograficzne. W: In tempore belli et pacis. Ludzie, miejsca, przedmioty. Księga pamiątkowa dedykowana prof. dr. hab. Janowi Szymczakowi w 65-lecie urodzin i 40-lecie pracy naukowo-dydaktycznej. Red. T. Grabarczyk, A. Kowalska-Pietrzak, T. Nowak. Warszawa 2011.
Szybkowski S.: Ród Cielepałów. Studium genealogiczne. Gdańsk 1999.
Szymański J.: Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego. Warszawa 1993.
Veldtrup D.: Prosopographische Studien zur Geschichte Oppelns als herzoglicher Residenzstadt im Mittlalter. Berlin 1995.
Woźny M.: Rycerstwo opolskie do połowy XV wieku. Katowice 2020.
Wójcik M.L.: Dokumenty i kancelarie książąt opolsko-raciborskich do początków XIV wieku. Wrocław 1999 (Acta Universitatis Wratislaviensis, No 2170. Historia, 139).
Wójcik M.L.: Pieczęcie rycerstwa śląskiego w dobie przedhusyckiej. T. 1—2. Kraków—Wrocław 2018.
Wółkiewicz E.: Urzędnicy miejscy Nysy do 1618 roku. Toruń 2013.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
The Copyright Owners of the submitted texts grant the Reader the right to use the pdf documents under the provisions of the Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA). The user can copy and redistribute the material in any medium or format and remix, transform, and build upon the material for any purpose.
1. License
The University of Silesia Press provides immediate open access to journal’s content under the Creative Commons BY-SA 4.0 license (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Authors who publish with this journal retain all copyrights and agree to the terms of the above-mentioned CC BY-SA 4.0 license.
2. Author’s Warranties
The author warrants that the article is original, written by stated author/s, has not been published before, contains no unlawful statements, does not infringe the rights of others, is subject to copyright that is vested exclusively in the author and free of any third party rights, and that any necessary written permissions to quote from other sources have been obtained by the author/s.
If the article contains illustrative material (drawings, photos, graphs, maps), the author declares that the said works are of his authorship, they do not infringe the rights of the third party (including personal rights, i.a. the authorization to reproduce physical likeness) and the author holds exclusive proprietary copyrights. The author publishes the above works as part of the article under the licence "Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International".
ATTENTION! When the legal situation of the illustrative material has not been determined and the necessary consent has not been granted by the proprietary copyrights holders, the submitted material will not be accepted for editorial process. At the same time the author takes full responsibility for providing false data (this also regards covering the costs incurred by the University of Silesia Press and financial claims of the third party).
3. User Rights
Under the CC BY-SA 4.0 license, the users are free to share (copy, distribute and transmit the contribution) and adapt (remix, transform, and build upon the material) the article for any purpose, provided they attribute the contribution in the manner specified by the author or licensor.
4. Co-Authorship
If the article was prepared jointly with other authors, the signatory of this form warrants that he/she has been authorized by all co-authors to sign this agreement on their behalf, and agrees to inform his/her co-authors of the terms of this agreement.
I hereby declare that in the event of withdrawal of the text from the publishing process or submitting it to another publisher without agreement from the editorial office, I agree to cover all costs incurred by the University of Silesia in connection with my application.